بارنامه چارتر
هنگامی که کشتی توسط شخص یا شرکتی (CHARTERR) جهت حمل دریایی کالا اجاره گردد , بارنامه صادره را بارنامه چارتر می گویند .
لازم به ذکر است که بر اساس مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی بانکها در صورتی بارنامه چارتر یا دربست را خواهند پذیرفت که این امر صریحا در شرایط اعتبار مجاز شده باشد .
انواع قرارداد های اجاره کشتی Charter parties Contracts کشتیهای اجاره ای را به سه دسته تقسیم می نمایند و برای هر دسته قرارداد خاصی منعقد می شود که بر ترتیب عبارتند از :
الف – قراداد اجاره کشتی بر اساس کنترل کامل اجاره کننده :
این نوع قراداد اجاره کامل کشتی به صورت بدون خدمه می باشد که اصطلاحا به نامهای Charter by demise یا Bare Boat Charter معروف میباشند . اجاره کننده کشتی , کشتی را بدون کارکنان آن برای مدت موقت ( بستگی به مدت اجاره آن ) اجاره می نمایند و خود مسئولیت تامین خدمه کشتی و پرداخت دستمزد آنها را به عهده دارد . امروزه این نوع قرارداد کشتی دربستی بندرت منعقد میگردد .
ب: قراردادهای اجاره زمانی کشتی (Time Charter Contract)
در این نوع قرارداد کشتی برای مدت معینی اجاره داده میشود و مدت اجاره آن ممکن است از سه ماه تا ۲۰ سال باشد و همچنین ممکن است کشتی برای مدت زمان یک سفر ساده و یا چند نوبت سفر , اجاره میگردد. اصولا شرکتهای کشتیرانی هنگامی که مقدار کالای پیشنهاد شده برای حمل بیش از ظرفیت حمل کشتیهایشان باشد نسبت به اجاره کشتی بر اساس زمانی Time Charter اقدام می نمایند . برای مثال ممکن است کشتی برای سفر رفت و برگشت از بلژیک به ژاپن و یا از اروپا به خاورمیانه اجاره گردد , در این صورت صاحب کشتی بر اساس مدت زمانی که کشتی خود را اجاره داده است , مبلغ اجاره را دریافت مینماید مبلغ مورد اجاره کشتی تقریبا همیشه پیشاپیش پرداخت میگردد و نحوه پرداخت کرایه معمولا برای هر ۱۵ روز و یا ۳۰ روز میباشد . ممکن است مبلغ اجاره به صورت کلی ( Lump Sum )باشد یعنی مبلغ اجاره بر اساس هر تن ظرفیت کشتی محاسبه نشود , ولی معمولا اساس محاسبه مبلغ اجاره بر مبنای ظرفیت حمل کشتی یا Dead Weight میباشد که اغلب بر اساس هر تن ظرفیت کشتی در طول یک ماه مورد محاسبه قرار میگیرد .
در قراردادهای اجاره زمانی کشتی , اجاره دهنده یا صاحب کشتی موظف است خدمه کشتی را تامین نماید . به عبارت دیگر هزینه اجاره در بر گیرنده دستمزد خدمه که از طرف اجاره کننده تامین می گردد و هم چنین آذوقه آنها نیز خواهد بود . به علاوه صاحب کشتی مسئول پرداخت هزینه بیمه بدنه کشتی و هزینههای تعمیر و نگاهداری کشتی میباشد .
اجاره کننده یا Charter درمقابل پرداخت کرایه , مجاز است کشتی رابه صورت کامل ( یا قسمتی از آن را ) با هر نوع کالای مجاز Lawful Merchandise بارگیری نماید .
اجاره کننده باید مخارج سوخت در دریا و بنادر را بپردازد به علاوه مخارج بندری , عوارض دریائی Light dues , هزینه عبور از کانال , اجاره یدک کش , عوارض اسکلته , هزینه بارگیری , بارچینی , تخلیه و هر نوع مالیاتی که بر محصولات تحمیل گردد به عهده اجاره کننده میباشد .
چنانچه کشتی در اثر شکستگی , نقص فنی و یا حادثه از حرکت باز ایستد , برای مدت زمان تلف شده ناشی از اتفاقات فوق اجاره تعلق نمی گیرد .
ج: اجاره کشتی برای سفر مشخص (Voyage Charter Party)
در این نوع قراداد کشتی برای حمل محمولات مذکور در قرارداد بین بنادر مشخص و برای یک یا چند سفر مورد توافق اجاره می گردد . در این نوع قرارداد نام کالا و چگونگی بسته بندی آن ( مثلا به صورت فله , کیسه ای یا بشکه ای ) ذکر می گردد .
از انتخاب روش حمل تا تحویل نهایی، نیلگون گروپ همراه شماست
سوالات متداول کاربران درباره ی بارنامه چارتر
1. بارنامه چارتر چه تفاوتی با بارنامه معمولی دارد؟
بارنامه معمولی یا Bill of Lading سندی است که نشاندهنده تحویل کالا به شرکت حمل و نقل برای ارسال به مقصد است، اما در بارنامه چارتر (Charter Party Bill of Lading) کل یا بخشی از کشتی توسط یک شخص یا شرکت اجاره شده و این موضوع در متن بارنامه ذکر میشود.
در بارنامه چارتر، شرایط حمل، مسئولیتها و کرایه بر اساس قرارداد چارتر تعیین میگردد، در حالی که در بارنامه معمولی این شرایط تابع قرارداد استاندارد حمل است.
2. آیا بانکها بارنامه چارتر را در اعتبار اسنادی میپذیرند؟
بر اساس مقررات UCP 600 (مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی)، بانکها فقط زمانی بارنامه چارتر را میپذیرند که در شرایط اعتبار اسنادی (Letter of Credit) صراحتاً قید شده باشد. به همین دلیل، صادرکنندگان کالا باید قبل از اقدام، شرایط و ضوابط LC را بررسی کنند تا در زمان ارائه اسناد به مشکل برخورد نکنند.
3. مزایا و معایب استفاده از بارنامه چارتر چیست؟
مزایا:
- آزادی بیشتر در انتخاب مسیر، زمان حرکت و بنادر توقف.
- امکان حمل حجم بالاتر کالا و بعضاً کاهش هزینه حمل در مقیاس بزرگ.
- انعطافپذیری در نوع کالای مجاز برای حمل.
معایب:
- نیاز به تخصص در مذاکرات قرارداد.
- ریسک بالاتر در صورت عدم آشنایی با بندهای چارتر پارتی.
- ممکن است بانکها آن را به آسانی نپذیرند مگر با ذکر صریح در LC.
4. چه اطلاعاتی باید در بارنامه چارتر ذکر شود؟
بارنامه چارتر باید شامل اطلاعات زیر باشد:
- نام مالک کشتی و اجارهکننده (Charterer)
- مشخصات کشتی (نام، پرچم و ظرفیت)
- بندر بارگیری و تخلیه
- نوع، وزن و بستهبندی کالا
- تاریخ صدور بارنامه
- شرایط کرایه و پرداخت
- امضای مالک یا نماینده مجاز کشتی
5. نرخ کرایه در بارنامه چارتر چگونه محاسبه میشود؟
نرخ کرایه بسته به نوع قرارداد (Bareboat, Time Charter, Voyage Charter) محاسبه میشود:
- اجاره زمانی: بر اساس DWT یا ظرفیت حمل کشتی در یک دوره معین (ماهانه یا روزانه).
- اجاره سفر: مبلغ ثابت برای یک یا چند سفر مشخص.
- اجاره بدون خدمه: مبلغ پایه + هزینههای خدمه، سوخت و بیمه بر عهده اجارهکننده.
6. آیا در بارنامه چارتر امکان حمل کالا به چند بندر وجود دارد؟
بله. در Charter Party Contract میتوان توافق کرد که کشتی به بیش از یک بندر در طول سفر مراجعه کند. این موضوع باید در بارنامه و قرارداد صراحتاً ذکر شود و هزینههای اضافی مثل سوخت و عوارض بندری بر اساس مذاکرات تعیین میگردد.
7. ریسکهای قانونی در بارنامه چارتر چیست؟
ریسکها شامل اختلاف بر سر کرایه، خسارت کالای حملشده، تأخیر در تحویل، و مشکلات در بنادر مقصد است. برای کاهش این ریسکها، استفاده از مشاور حقوقی دریایی و بیمه مسئولیت حملونقل توصیه میشود.
8. تفاوت بارنامه چارتر با قرارداد اجاره کشتی (Charter Party) چیست؟
قرارداد چارتر پارتی سند اصلی است که تمام شرایط حمل، اجاره و مسئولیتها را مشخص میکند. بارنامه چارتر یک سند حمل مبتنی بر این قرارداد است که معمولاً برای ارائه به بانک یا مقامات گمرکی استفاده میشود.