صدور پروانه ترانزیت

پروانه ترانزیت اصولا مجوز ترانزیت است که به متقاضی داده می شود، یعنی با صدور این سند گمرک مبدا تایید می نماید که اضهارنامه توسط متقاضی درست تنظیم شده است، لذا مجوز ترانزیت را به متقاضی می دهد، متقاضی هم به استناد این پروانه ترانزیت است که می تواند محموله ترانزیتی را حرکت داده و به گمرک مقصد برساند.

در این پروانه گمرک مکلف است با توجه به شرایط فعلی و طول مسیر مدت زمان تحویل کالا به گمرک مقصد را همراه با مسیر ترانزیتی در پروانه ترانزیتی مشخص نماید. بنابراین زمان و مسیر در پروانه ترانزیتی تعیین شده و این پروانه بایستی همراه کالا باشد.

در مورد محصولاتی که بایستی با چند وسیله نقلیه حمل شود، صاحب کالا از پروانه به تعداد کامیون های حمل کپی گرفته و پس از ممهور شدن آن توسط گمرک تحویل راننده داده می شود و اصل پروانه را نیز بایستی به راننده آخرین وسیله نقلیه حامل محموله ترانزیتی تحویل تا در گمرک مقصد ارائه نماید.

در صورت مفقود شدن اصل پروانه از گمرک صادرکننده پروانه تقاضای گواهی مدلول سند نمود، زمانی هم که پروانه ترانزیت با محموله به گمرک مقصد رسید، گمرک مقصد رسید، گمرک مقصد پروانه را با کالا مطابقت داده و پلمپ الصاقی را نیز کنترل و اجازه خروج کالا را صادر و مراتب را به گمرک مبدا اعلام می نماید.

بدیهی است که صاحب کالای ترانزیتی یا نماینده وی هنگام تنظیم اظهارنامه ترانزیت خارجی باید مشخصات کامل و صحیح کالای ترانزیت خارجی را اعلام کند. این مشخصات شامل تعداد ، نوع بسته بندی، وزن، ارزش کالای ترانزیت خارجی و تعرفع صحیح کالا می باشند.

کالاهای ترانزیت خارجی باید طی مدت اعتبار پروانه و یا تا پایان مدت تمدید شده از مرز کشور خارج شود، در غیر این صورت محموله ترانزیتی به منزله کالای مصرف شده در کشور تلقی و وجه الضمان دریافتی به شرح زیر به درآمد قطعی واریز می گردد.

1.  در مورد کالاهای مجاز، حقوق و عوارض گمرکی را با صدور پروانه گمرکی به درآمدهای مربوطه واریز می نمایند.
2. در خصوص کالاها ی مجاز مشروط، کل وجه الضمان دریافتی ( حقوق و عوارض گمرکی + سه برابر ارزش کالا) به عنوان ارزش کالا و جریمه، با تنظیم صورت مجلس کشف قاچاق به درآمد قطعی دولت منظور می شود.

البته چنان چه صاحب کالا با ارائه اسناد و مدارک، ثابت نماید عدم خروج کالا ناشی از قوه قهریه (فورس ماژور) و یا عذر موجهی بوده، شامل بندهای فوق نمی گردد و طبق آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی با ایشان رفتار خواهد شد.

مدارک لازم برای درخواست پروانه ترانزیت

برای دریافت پروانه ترانزیت، ارائه مدارک زیر الزامی است:

• اظهارنامه ترانزیت خارجی (تکمیل و امضا شده توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی)
• بارنامه حمل (Bill of Lading)
• فاکتور خرید یا سیاهه تجاری کالا (Invoice)
• ترخیصیه یا گواهی بانکی
• کروکی مسیر ترانزیت (در صورت درخواست گمرک)
• کارت بازرگانی معتبر متقاضی
• گواهی مبدا (در صورت نیاز)
• مدارک حمل مانند بیمه‌نامه بار و مدارک شناسایی راننده و وسیله نقلیه
• مجوزهای موردی برای برخی کالاهای خاص (مانند مواد شیمیایی، دارویی و تجهیزات خاص)

کالاهای ممنوع برای ترانزیت و نحوه تشخیص

برخی کالاها اصلاً اجازه ترانزیت ندارند و طبق قوانین گمرکی ایران و کنوانسیون‌های بین‌المللی، به عنوان کالاهای ممنوع‌الترانزیت شناخته می‌شوند. این کالاها عبارت‌اند از:

• مواد مخدر و روانگردان‌ها
• اسلحه، مهمات و تجهیزات نظامی بدون مجوز رسمی
• حیوانات و گیاهان کمیاب و گونه‌های محفاظت‌شده (طبق CITES)
• آثار باستانی و اشیاء هنری ملی
• کالاهای مشمول تحریم بین‌المللی
• کالاهای خطرناک فاقد مجوز ویژه (مانند برخی مواد شیمیایی)

تشخیص این کالاها بر اساس:

1. فهرست‌های رسمی گمرک ایران (بروز شده از طریق سامانه EPL)
2. مقررات بین‌المللی (توصیه‌نامه‌های سازمان ملل، کنوانسیون‌ها و…)
3. استعلام قبل از اظهار از گمرک مبدا یا مقصد

اعتبار پروانه ترانزیت و شرایط تمدید آن

اعتبار پروانه ترانزیت در ایران معمولاً بر اساس فاصله و نوع مسیر تعیین می‌شود و مدت زمان مقرر روی خود پروانه قید می‌گردد. مدت اعتبار معمولا بین ۵ الی ۱۵ روز است (در موارد خاص تا سقف یک ماه).

تمدید اعتبار پروانه ترانزیت در موارد اضطراری و با ارائه دلایل موجه (مانند تاخیرات ناشی از مشکلات حمل، شرایط جوی، خرابی وسیله نقلیه و…) صرفاً با تایید گمرک مبدا امکان‌پذیر است. درخواست تمدید باید پیش از پایان مهلت اعتبار به گمرک ارائه شود و پس از بررسی مستندات، امکان تمدید وجود دارد.

بیمه اجباری در ترانزیت و پوشش آن

بیمه باربری برای ترانزیت کالا در ایران اجباری است. این بیمه‌نامه اغلب به صورت بیمه کلوز C یا بیمه مسئولیت کامل حمل و نقل صادر می‌شود. پوشش بیمه‌ای شامل موارد زیر است:

• خسارت و ضرر ناشی از آتش‌سوزی، انفجار، سرقت و تصادف وسیله حمل
• خطرات طبیعی مانند سیل و زلزله (بر اساس نوع بیمه)
• خسارت ناشی از تخلیه و بارگیری در مسیرهای قانونی

بدون ارائه بیمه‌نامه معتبر، صدور پروانه ترانزیت امکان‌پذیر نیست.

عواقب تأخیر در تحویل کالا به گمرک مقصد

در صورت تأخیر در تحویل کالا و خروج کالا از مرز در مهلت مقرر پروانه ترانزیت، طبق قانون امور گمرکی این عواقب متصور است:

• کالا به عنوان مصرف شده در کشور تلقی می‌شود.
• حقوق و عوارض گمرکی کالا اخذ می‌گردد.
• برای کالاهای مجاز مشروط: علاوه بر حقوق و عوارض، سه برابر ارزش کالا به عنوان جریمه اخذ می‌شود، و صورت‌جلسه قاچاق تنظیم خواهد شد.
• تمامی ضمانت‌نامه‌ها به نفع دولت ضبط می‌گردد.

در برخی موارد با ارائه اسناد فورس ماژور، عواقب فوق قابل تعویق یا رفع است.

روش‌های پیگیری و رهگیری وضعیت محموله ترانزیتی

وضعیت محموله ترانزیتی را می‌توان از طریق موارد زیر پیگیری کرد:

• سامانه EPL گمرک ایران: رهگیری آنلاین با وارد کردن شماره پروانه ترانزیت
• سامانه جامع تجارت ایران (NTSW): ردیابی مراحل پرونده و حمل ‌
• مراجعه حضوری به گمرک مبدأ یا مقصد و دریافت آخرین وضعیت
• تماس با شرکت حمل‌ونقل و دریافت GPS محموله (در صورت مجهز بودن کامیون)

رویه قانونی در شرایط خاص (اعتصاب، توقف در مرز و…)

در موارد فورس‌ماژور مانند اعتصاب، بسته شدن مرز، بلایای طبیعی یا توقف‌های پیش‌بینی‌نشده، متقاضی باید:

• طی دستورالعمل گمرک ایران، بلافاصله مدارک و مستندات را ارائه و دلایل تاخیر یا توقف را اثبات کند.
• درخواست تمدید اعتبار پروانه ترانزیت ارائه شود.
• گمرک پس از بررسی صحت عذر موجه، مطابق آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی، با صاحب کالا همکاری کرده و از اعمال جریمه جلوگیری می‌شود.

مقررات خاص ترانزیت مواد غذایی و کالاهای دارای تاریخ انقضا

مواد غذایی یا کالاهای تاریخ‌دار در ترانزیت تابع مقررات ویژه هستند:

• ذکر کامل تاریخ تولید و انقضا در اسناد ترانزیتی الزامی است.
• ارائه مجوزهای بهداشتی و گواهی سلامت الزامی می‌باشد.
• پلمپ محموله و شرایط دمایی استاندارد باید رعایت شود.
• معمولاً مدت اعتبار پروانه ترانزیت این کالاها کوتاه‌تر و کنترل‌های بهداشتی بیشتری اعمال می‌شود.

مقررات خاص ترانزیت مواد غذایی و کالاهای دارای تاریخ انقضا

مواد غذایی یا کالاهای تاریخ‌دار در ترانزیت تابع مقررات ویژه هستند:

• ذکر کامل تاریخ تولید و انقضا در اسناد ترانزیتی الزامی است.
• ارائه مجوزهای بهداشتی و گواهی سلامت الزامی می‌باشد.
• پلمپ محموله و شرایط دمایی استاندارد باید رعایت شود.
• معمولاً مدت اعتبار پروانه ترانزیت این کالاها کوتاه‌تر و کنترل‌های بهداشتی بیشتری اعمال می‌شود.

جهت دریافت مشاوره تخصصی و استعلام دقیق‌تر، با گمرک ایران یا مشاورین حرفه‌ای ترخیص کالا نیلگون گروپ تماس بگیرید.